سه عنصر اساسی که مجالس و محافل دینی باید داشته باشند
شبهای ماه رمضان و دعای افتتاح
مسألهی مهم انتخاب دعا
خداوند را شاکر هستیم که در شبهای قدر، دعای ما را به اجابت رساند و ماه رمضانِ گذشته، آخرین ماه رمضان نبوده و یکبار دیگر سحرخیزی، کنار سفرهی افطار نشستن، حضور در محافل انس قرآن و معاشرت با ماه مبارک رمضان را از هم اکنون بر ما روزی کرده؛ و باشد که بهرهبرداری از همهی اینها را به ما مرحمت کند.
یک مجلس و محفل دینی اعم از دو نفر یا صد هزار نفر و… برای اینکه به نورانیت و جامعیت کامل برسد، سه شرط اساسی را باید در خودش داشته باشد و هر کدام از این شروط اگر کم باشد، آن مجلس از نظر محتوا ناقص است؛ و آن تکامل معنوی و روحی را به انسان نمیدهد.
اگر از آبروی آبرومندان بهرهای نبریم در واقع از دری که خداوند قرار داده است، وارد نشدهایم. کسی که از در وارد نشود مهمان نیست دزد است و این ورود برای او جرم محسوب میشود.
خداوند در قرآن مجید میفرمایند: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَ ابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ» ای اهل ایمان تقوا پیشه کنید و برای اینکه به مقام قرب خدا وارد شوید، با وسیله بیایید. وسیله برای هر کسی، اولیا و نزدیکان آن کس خواهند بود.
موسی بن عمران (ع) رد میشد. بندهی خدایی را دید که گردن را کج کرده و از خدا تقاضایی دارد. موسی (ع) رفت و ده روز بعد آمد، دید آفتاب او را سوزانده و پوستش برشته شده و لبهایش ترک خورده و دست به دعا برداشته است و همان حاجت را از خدا میخواهد.
موسی (ع) برایش گران آمد و ندا کرد: پروردگارا! من بندهی تو هستم و میدانم هیچ کار تو بیحکمت نیست. این سؤالم از روی جدل نیست ولی بار الها این آدم با این موقعیت ده شب به در خانهی من مینشست من در را برای او باز میکردم و میپرسیدم که چه میخواهد، چگونه شما به او جواب نمیدهی در حالی که فرمودهای مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم؟
ندا آمد: موسی! اگر آنقدر این گردن را بالا بگیرید که رگ گردنش پاره بشود و آنقدر من را بخواند که زبانش لال بشود و دستهایش تبدیل به دو چوب خشک بشود، من به او جواب نمیدهم زیرا از دری که من گفتهام به در خانهی من نیامده است.
موسی عرض کرد: کدام در؟
ندا آمد: تو را به نبوت قبول ندارد و من را به تو قسم نمیدهد و من به او جواب نمیدهم.
مجلس چه ماه رمضان باشد، چه محرم باشد و چه صفر باشد، چه مولودی باشد و … آن مجلس باید با توسل آغاز بشود و لا غیر؛ قرآن صامت بدون قرآن ناطق چه فایده دارد؟ خداوند «راحَم العَبرات» است و تا اشکت جاری نشود دریای رحمت خداوند نمیجوشد.
ما سه نوع رفتار در مقابل احکام میبینیم:
این است که از قرآن در آن صحبت شود و از مسائل اخلاقی، اجتماعی، از تربیت بچه و آنچه برای یک مسلمان به عنوان تکلیف شرعی و عرفی لازم است، سخن به میان بیاید.
شبهای ماه رمضان، شبهای خواندن دعای افتتاح است. دعای افتتاح، دعایی از لسان امام زمان (عج) است. تمام توحید ما در دعای افتتاح است و اتصال بین قرآن ناطق و قرآن صامت، در دعای افتتاح است؛ و اگر مسلمانی معارف دعای افتتاح را نفهمد، هم در توحید لنگ است، هم در امامت، هم در نبوت، هم ولایت و هم در قیامت لنگ میزند!
این سه مسئله، یک خمیر مایع میخواهد و آن خمیر مایع، «اخلاص» است. من برای خدا بگویم و شما برای خدا بنشینی.
اول بحث را با توسل شروع میکنیم. روز اول ماه و روز پنجشنبه است و هر کدام نور جدایی دارد و نورٌ علی نور است. محضر قرآن نور جداگانهی دارد و مسجد و خانهی خدا و شب مخصوص زیارت اباعبدالله هم هر کدام نور جداگانهای دارند و … . همهی اینها آماده است که توسل بگیریم.
امام هادی علیهالسلام در حدیثی میفرمایند: خداوند تبارکوتعالی در روی زمین اماکنی دارد که دوست دارد در آن مکانها با او حرف بزنند مانند بیتالله، قدس، مساجد و… اوج این مکانهای مقدس که خداوند دوست دارد صدای بندههایش را از آنجا بشنود، کربلای جدم امام حسین علیهالسلام است.
الآن اگر بخواهی از اینجا به امام حسین علیهالسلام سلام بدهی چه میگویی؟
«السلام علی مَنِ الاجابةُ تَحتَ قُبته» سلام بر کسی که خداوند کلید همه چیز را زیر قبهی تو مخفی کرده است.
حضرت فرمودند: جایی که دلت تنگ است و نشستی گریه کردی، من قبه را برمیدارم و میآورم آنجا که تو نشستی. میآورم بالای سرت و آنجا برای تو میشود تحت قبهی من؛ و آنوقت هر چه میخواهی بخواه.
در آخر مفاتیح دعایی داریم که در حرم هر امامی وارد است و لازم است ما این دعا را بخوانیم: «دعای عالیة المضامین». در این دعا یک جمله دارد:
«اللَّهُمَّ إِنِّي زُرْتُ هَذَا الْإِمَامَ مُقِرّاً بِإِمَامَتِهِ مُعْتَقِداً لِفَرْضِ طَاعَتِهِ فَقَصَدْتُ مَشْهَدَهُ بِذُنُوبِي وَ عُيُوبِي وَ مُوبِقَاتِ آثَامِي وَ كَثْرَةِ سَيِّئَاتِي وَ خَطَايَايَ وَ مَا تَعْرِفُهُ مِنِّي…»
من زیارت این امام میکنم در حالی که اقرار به امامت ایشان دارم و معتقد هستم که اطاعت از این امام بر من واجب است. قصد کردم حرمش را به خاطر گناهانم (که من را ببخشند) و عيوب و مهلكات معاصى و سيئات و خطاهاى بيشمار و آنچه از اعمال زشتم كه همه را تو میدانی.
آیه قرآن است که خداوند میفرمایند: رسول من! آنهایی که گنهکار هستند اگر بیایند پیش تو و به تو بگویند برای آنها استغفارکنی من میبخشمشان.
آیه قرآن است که پسران یعقوب به پدرشان گفتند تو دعا کن خدا ما را ببخشد و یعقوب گفت صبر کنید تا سحر بشود.
در زیارتنامهی امام رضا علیهالسلام میخوانیم: «اللَّهُمَّ إِلَيْكَ صَمَدْتُ مِنْ أَرْضِي وَ قَطَعْتُ الْبِلادِ رَجَاءَ رَحْمَتِكَ فَلا تُخَيِّبْنِي وَ لا تَرُدَّنِي بِغَيْرِ قَضَاءِ حَاجَتِي…» خدایا من از خانهام قصد تو كردم و به اميد رحمتت شهرها را پشت سر گذاشتم؛ پس نااميدم مكن و بدون برآوردن حاجتم، بازم مگردان.
الآن که روی صندلی نشستهای اگر صندلیات تکیهگاه نداشت، با چه نگرانی نشسته بودی؟ انسانی که تکیهگاه دارد احساس امنیت دارد و انسانی که تکیهگاه ندارد احساس امنیت ندارد و مدام در طلب امنیت است.
ما یک ولی داریم به نام یوسف زهرا (ع). دیشب که برای سحر بلند شدیم خدا به ما گفته برو با ولیات بیا؛ و ما تا دم افطار باید ولیمان را ببریم وگرنه امروزمان را از دست میدهیم. اگر امروز احساس میکنی امام با تو میآید خوشا به حالت.
از این پنجشنبه تا یک سال هر پنجشنبه را دو رکعت نماز هدیه به حضرت علیاکبر (ع) کن و توسلی به ایشان بگیر با خواندن یک «یس» یا صلوات یا… و سلام به آن بدن ارباً اربا بده و آن وقت ببین که سالت چگونه است.
ابو راجح حمامی، از محبان اهلبیت علیهمالسلام بود. یک روز به خاطر بیزاری از دشمنان اهلبیت، دستگیرشده بود. آنقدر شکنجهاش کرده بودند که دیگر حتی توان فریاد زدن هم برایش نمانده بود. حاکم به جلاد دستور داد تا بینی ابو راجح را سوراخ کند و ریسمانى از مو از آن رد کردند و آن ریسمان را به ریسمان دیگری وصل کردند و او را در کوچههای بکِشَند و حاکم دستور قتلش را صادر كرد.
اطرافیان حاکم گفتند: او پیرمردى بیش نـیـست و آنقدر جراحتدیده كه همان جراحتها او را از پاى درمیآورد و احتیاج به اعدام ندارد، به همین خاطر هم خودتان را مسئول خون او نكنید.
خانواده ابوراجح حمامی بیآنکه امیدی به زنده ماندنش داشته باشند، در حالی که او نقش زمین شده بود، به خانه بردندش.
صبح روز بعد، مردم کوچه و بازار که خبر شکنجهی ابوراجح را شنیده بودند، برای عیادت به سراغش رفتند؛ اما این بار خبری عجیبتر، کوی و برزن را پر کرد. مرد بیآنکه کوچکترین خراشی بر بدنش باشد، صحیح و سالم ایستاده بود و مشغول نماز خواندن بود.
وقتی جریان را از او پرسیدند، گفت: مـن بـه حالى رسیدم كه مرگ را به چشم دیدم. زمانى برایم نمانده بود كه از خدا چیزى بـخـواهـم، لـذا در دلم مشغول مناجات با خدای خود شدم و به مولایم حضرت صاحبالزمان (عج) استغاثه كردم. ناگاه دیدم حضرت مهدی (عج) دست شریف خود را به روى من كشیدند و فرمودند: از خانه خارج شو و براى زن و بچهات كار كن، چون حقتعالی به تو عافیت مرحمت كرده است. پس چشمانم را باز کردم و خود را اینطور جوان و سرحال دیدم.
وقتی با خودت ولیات را آوردی و توسل گرفتی حالا باید بخواهی و دعا کنی. از مباحث عجیب در ماه مبارک رمضان مبحث دعا است. ما در این ماه سی لقمه داریم که روزانه با خوردن این لقمه به ما نور کامل میدهد.
خداوند در قرآن این ماه را معرفی کرده است: «شَهرَ رَمضان الَّذی اُنزل فیه القرآن …»
امام زینالعابدین علیهالسلام هم ماه رمضان را معرفی کردهاند: ماه روزه، ماه توبه، ماه انابه، ماه مغفرت، ماه رحمت و آزادی از عذاب و ماه رسیدن و کسب بهشت… . بعد امام چهارم دو جمله دارند: خدایا مرا برای ماه رمضان سلامت بدار و آن را از من سالم قرار بده.
عالیترین کمک خدا این است که خداوند به ما توفیق بدهد.یک لقمه از این سی لقمه، دعا است. انتخاب دعا و اینکه چه دعایی را چه وقت و کجا انجام بدهم خیلی مهم است. بعضی وقتها که دعا میکنم آن دعا برای آن زمان و مکان نیست و این خیلی مهم است که من بفهم انتخاب دعا یعنی چه؟ و کدام دعا را کجا بخوانم.
شیخ رجبعلی خیاط دوستی داشت. آمد به شیخ گفت: زندگیام نمیچرخد. شیخ گفت: مگر تعقیبات نماز نمیخوانی؟ مرد گفت: میخوانم، مخصوصاً بعد از نماز صبح دعای صباح امیرالمؤمنین (ع) را میخوانم. شیخ گفت: دیگر آن دعا را نخوان و از فردا دعای عدیله و سورهی حشر را بخوان.
گفت: چشم؛ ولی چرا دیگر دعای صباح را نخوانم؟
شیخ رجبعلی گفت: در دعای صباح یک فرایضی است که فقط خود امام علی (ع) تحمل آن را داد و لا غیر. در یک قسمت آن میخوانی: خدایا دردی به من بده که در عین ماندن لحظهای از تو غافل نشوم.
ماه رمضان است و میخواهم دعا انتخاب کنم. مناجات خمس عشر امام سجاد علیهالسلام را بخوان.
ماه رمضان است و ماه زدودن کینهها و پیدا کردن صفای باطن است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: کسانی که صفای باطن میخواهند، صبحها سورهی صافات و شبها سورهی حشر را بخوانند.
از آنجایی که ما بلد نبودیم انتخاب دعا کنیم، امام زمان (عج) برای ما انتخاب دعای افتتاح کردند که در شبهای ماه رمضان بخوانیم تا به توحید مطلق برسیم و بتوانیم ربط با قرآن و ربط با اهلبیت (ع) پیدا کنیم و به طهارت دست پیدا کنیم. ما نمیدانیم که سحر چه بخوانیم؟ امام باقر علیه السلام از جانب ما دعای سحر را انتخاب کردند.
خدا در قرآن برای ما 160 دعا را انتخاب کرده است. از میان این 160 دعا، من کدام را انتخاب کنم؟ بعضی دعاها یک کلمه است: «اللّهم اَغفِرلِی» خدایا من را ببخش. از لحظهی که به بلوغ رسیدم تا زمانی که عمرم تمام میشود شامل همهی گناهان میشود. این دعا را روزانه در ماه رمضان دم بگیرید. بعضی دعاها جمله است و چندین تقاضا دارد.
روز اول ماه رمضان میگویی: «اللهم اَغفِرلِی»؛ و در پایان ماه مبارک در نماز عید فطر میگویی: «اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ خَیْرَ ما سَئَلَکَ مِنْهُ عِبادُکَ الصّالِحُونَ». دیگر نمیگویی «اللهم اَغفِرلِی»، این مراحل را طی کردهای و رسیدی به آن مرحلهای که در نماز عید جرئت میکنی دعا کنی و بگویی از تو چیزی را میخواهم که بندگان مخلص تو خواستند، از تو آن چیزی را میخواهم که حضرت زهرا (س)میخواهد. «وَ اَعُوذُ بِکَ مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْه عِبادُکَ الْصّالِحُونَ» عباد صالح خدا به چه پناه میبرند، من هم از همان میترسم و به تو پناه میبرم. آن، چه ترسی است؟ آن ترس، خروج از اخلاص است و اینکه میترسم یک لحظه بدون تو نفس بکشم. نکند روزه بگیرم و برای تو نباشد.
چند تا از این دعاهای قرآنی در سورهی آلعمران است که با «ربنا» شروع میشوند که در سحرهای ماه رمضان بخوان. پیامبر (ص) این ربناها را میخواندند و گریه میکردند و میفرمودند: وای به حال آنکسی که این آیات را بخواند و در این ربناها تفکر نکند.
چهار تا از این دعاهای قرآنی در آیات سورهی احقاف است.
خانم مالک میفرمودند: 40 سالهها این آیات را در قنوت نمازهایشان بخوانند.
استاد حسنزاده آملی تعریف میکنند که در اوایل سنین طلبگی در آمل بودم و روزگارم خیلی سخت بود و به انواع گرفتاریها دچار بودم. در یکی از همان شبها در خواب دیدم دو نفر آمدند و به من فرمودند: راه بیفت که میخواهیم تو را به زیارت امام رضا علیهالسلام مشرف کنیم. با آنها راه افتادم. مرا به مسجدی بردند و به من فرمودند اکنون برو وضویی بگیر و در کنار فلان قبر نمازی بخوان. رفتم وضو گرفتم و دو رکعت نماز خواندم. به من فرمودند اکنون شما هر چه میخواهی بخواه که به تو عنایت میشود.
ایشان تعریف میکنند که درحالیکه در دریای بلا غرق بودم، در همان هنگام دست به آسمان بردم و از خداوند طلب علم کردم. از آنجا من را به حرم امام رضا علیهالسلام بردند و به من گفتند هر چه میخواهی بخواه که به تو عطا میشود؛ و من هم آنجا از حضرت علم خواستم تا بتوانم مردم را با علوم اسلامی آشنا کنم.
در این هنگام امام رضا علیهالسلام از حرم درآمدند و به من نزدیک شدند تا جایی که دیگر بین من و ایشان فاصلهای نبود. آقا لبهایشان را روی لبهای من گذاشتند و شربتی در دهانم ریختند که از شیرینی آن شربت بیدار شدم.
انتخاب کن روز اول ماه رمضان است ببین دنبال چه هستی.
در دعای افتتاح از زبان امام زمان (عج) میخوانی: «اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى لا یُهْتَکُ حِجابُهُ وَ لا یُغْلَقُ بابُهُ وَ لا یُرَدُّ سآئِلُهُ وَ لا یُخَیَّبُ آمِلُهُ اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى یُؤْمِنُ الْخآئِفینَ» ستایش کنان ثنا گویم و تسبیح گویان یادش کنم. ستایش خاص خدایى است که پردهاش دریده نشود و درِ خانهاش بسته نگردد و خواهندهاش رد نشود و آرزومندش نومید نگردد. ستایش خاص خدایى است که هراسناکان را امان بخشد.
شب جمعه است و شب صلوات. از راههای عجیب توسل، صلوات است. صلوات با نورانیت بسیار، توسل به امام زمان (عج):
«صَلی اللهُ علیکَ صَلی اللهُ عَلیکَ صَلی اللهُ عَلیکَ عَدَدَ ما فِی عِلمُ الله صَلوةً دائِمةً بِدَوامِ مُلکِ الله تَعالی» صلوات بر تو، صلوات بر تو، صلوات بر تو، به عدد آنچه در علم خداست؛ صلواتی دائمی تا وقتی که مُلک خدا باقی است.
ذکر امروز: 100 مرتبه «یا ناصِرُ یا مُعین إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِين». این ذکر خیر، برکت، معنویت و نورانیت است. اگر بین زن و شوهری اختلاف است، به ابجد کبیر اسم هر دو حساب شود و خانم یا آقا بخوانند. اگر بین خواهر یا برادر کینه، دعوا یا عدم آرامش در زندگی است به ابجدشان این ذکر گفته شود، برای انس و الفت بین محارم (زن و شوهر، مادر، فرزند، دو برادر). گفتن این ذکر روزی 100 مرتبه دوای هر درد و شاه کلید است.