- سایت رسمی اطلاع رسانی حاجیه خانم اکبری
بسم الله الرحمن الرحیم
یا فاطمة الزهرا سلام الله علیها اغیثینی
ماه ذی الحجه، آخرین ماه از ماه های قمری در حالی فرا رسیده است که مؤمنان خود را برای انجام فرائض این ماه آماده میکنند و بزرگان دین نیز هنگامی که این ماه وارد میشد، اهمیت ویژهای به عبادت در آن میدادند. این ماه برای خودسازی خیلی مهم است ماه، ماه دعا است، ماه راز و نیاز با خدا است.
شبهای ده گانهای که قرآن در سوره «وَالْفَجْرِ، وَلَیَالٍ عَشْرٍ» به آن سوگند یاد کرده است، بعضی ها می گویند دهه ی اول محرم است که عاشورا را دارد و عده ای می گویند دهه ی آخر ماه رمضان است که شب قدر در آن قرار دارد و از همه معروفتر دهه اوّل ذی الحجه است و این سوگند به خاطر عظمت آن است.
خداوند در سوره «حج» ضمن بیان فریضه بزرگ حج سخن از «أیّام مَعْلُومات» گفته است که مؤمنان باید در آن به یاد خدا باشند، یکی از تفسیرهای معروف «أیّام مَعْلُومات» که در روایات نیز آمده است، ده روز اول ماه ذیالحجه است.
در حدیثی از رسول خدا(ص) میخوانیم که عبادت و کار نیک در هیچ ایامی به اندازه این ده روز اول ماه ذیالحجه فضیلت ندارد.
معنی شفع و وتر
- علی بن ابراهیم قمی در تفسیر قمی فرموده اند: وتر امام علی علیه السلام است و شفع حسن و حسین علیهما اسلام هستند.
- مجمع البیان: شفع علی علیه السلام و حضرت زهرا سلام الله علیها هستند و وتر رسول اکرم صلی الله علیه و آله می باشند.
- از امام محمد باقر علیه السلام آمده منظور از” شفع” روز” ترویه” (هشتم ماه ذی الحجة که حاجیان آماده کوچ به عرفات میشوند) و منظور از” وتر” روز” عرفه” است.
- ابن عباس می گوید منظور از” شفع” مخلوقات است چرا که همه آنها دارای زوج و قرینی هستند و منظور از” وتر” خدا است که هیچ شبیه و نظیر و مانند ندارد.
- منظور همان نماز شفع و وتر است که در آخر نافله شب خوانده میشود.
- منظور از شفع بروج و وتر سیارات است.
- شفع جمیع ایام و لیالی و وتر روزی که شب ندارد و روز قیامت است.
- شفع درجات بهشت که زوج است و وتر درکات دوزخ است.
- منظور از شفع روز عید قربان (دهم ذی الحجه) و منظور از وتر روز” عرفه” است.
- شفع عناصر اربعه: آب و باد و خاک و آتش است و وتر افلاک است.
روز عرفه روز معرفت الهی یا روز درک مقام مناسک حج است. هر معرفتی به ارائه است و برای شناخت پروردگار او خودش باید کمک کند او باید خودش را ارائه بدهد و گرنه معرفت حاصل نخواهد شد. ارائه هم می دهد منتها به اندازه ی عقل و علم هر کسی، ظرفیت آدم ها به عقل و علم است زیرا وسیله ای بزرگتر از این دو برای شناخت خداوند وجود ندارد منتها این دو در تمام آدم ها یکسان نیست به همین خاطر ارائه خداوند به اندازه ی عقل و علم هر کس است.
دعای روز عرفه
ما روز عرفه دعای عرفه را به زبان ائمه اطهار علیهم السلام می خوانیم و دستور هم داریم که این روز را روز دعا قرار بدهیم مخصوصا اگر بتوانیم در جوار حرم مطهر ائمه اطهار علیهم السلام یا بزرگان باشیم.
اما دعای ما اگر بخواهیم دعا کنیم چیست؟
دعای عرفه امام حسین علیه السلام که دعای من نیست من اداء در می آورم به امید ثواب، من تکرار طوطی وار می کنم. من که در شهوات نفسانی دست و پا می زنم از آفات جسمی و روحی مصونیت ندارم و برای رضای شهوات و غرایز خود دست به هر کاری می زنم.
من روز عرفه چه دعائی باید بکنم؟
دعای هشتم صحیفه سجادیه
نيايش در پناه جستن به خدا از ناملائمات و اخلاق ناستوده و كردارهاى ناپسنديده
اللّهُمّ إِنيّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَيَجَانِ الْحِرْصِ، وَ سَوْرَةِ الْغَضَبِ، وَ غَلَبَةِ الْحَسَدِ، وَ ضَعْفِ الصّبْرِ، وَ قِلّةِ الْقَنَاعَةِ، وَ شَكَاسَةِ الْخُلُقِ، وَ إِلْحَاحِ الشّهْوَةِ، وَ مَلَكَةِ الْحَمِيّةِ وَ مُتَابَعَةِ الْهَوَى، وَ مُخَالَفَةِ الْهُدَى، وَ سِنَةِ الْغَفْلَةِ، وَ تَعَاطِي الْكُلْفَةِ، وَ إِيثَارِ الْبَاطِلِ عَلَى الْحَقّ، وَ الْإِصْرَارِ عَلَى الْمَأْثَمِ، وَ اسْتِصْغَارِ الْمَعْصِيَةِ، وَ اسْتِكْبَارِ الطّاعَةِ.
وَ مُبَاهَاةِ الْمُكْثِرِينَ، وَ الْإِزْرَاءِ بِالْمُقِلّينَ، وَ سُوءِ الْوِلَايَةِ لِمَنْ تَحْتَ أَيْدِينَا، وَ تَرْكِ الشّكْرِ لِمَنِ اصْطَنَعَ الْعَارِفَةَ عِنْدَنَا أَوْ أَنْ نَعْضُدَ ظَالِماً، أَوْ نَخْذُلَ مَلْهُوفاً، أَوْ نَرُومَ مَا لَيْسَ لَنَا بِحَقٍّ، أَوْ نَقُولَ فِي الْعِلْمِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ نَعُوذُ بِكَ أَنْ نَنْطَوِيَ عَلَى غِشّ أَحَدٍ، وَ أَنْ نُعْجِبَ بِأَعْمَالِنَا، وَ نَمُدّ فِي آمَالِنَا وَ نَعُوذُ بِكَ مِنْ سُوءِ السّرِيرَةِ، وَ احْتِقَارِ الصّغِيرَةِ، وَ أَنْ يَسْتَحْوِذَ عَلَيْنَا الشّيْطَانُ، أَوْ يَنْكُبَنَا الزّمَانُ، أَوْ يَتَهَضّمَنَا السّلْطَانُ وَ نَعُوذُ بِكَ مِنْ تَنَاوُلِ الْإِسرَافِ، وَ مِنْ فِقْدَانِ الْكَفَافِ وَ نَعُوذُ بِكَ مِنْ شَمَاتَةِ الْأَعْدَاءِ، وَ مِنَ الْفَقْرِ إِلَى الْأَكْفَاءِ، وَ مِنْ مَعِيشَةٍ فِي شِدّةٍ، وَ مِيتَةٍ عَلَى غَيْرِ عُدّةٍ.
وَ نَعُوذُ بِكَ مِنَ الْحَسْرَةِ الْعُظْمَى، وَ الْمُصِيبَةِ الْكُبْرَى، وَ أَشْقَى الشّقَاءِ، وَ سُوءِ الْمَآبِ، وَ حِرْمَانِ الثّوَابِ، وَ حُلُولِ الْعِقَابِ اللّهُمّ صَلّ عَلَى مُحَمّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَعِذْنِي مِنْ كُلّ ذَلِكَ بِرَحْمَتِكَ وَ جَمِيعَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ، يَا أَرْحَمَ الرّاحِمِينَ.
خدايا، من به تو پناه مى برم از طغيان حرص، و تندى خشم، و غلبه حسد. و ضعف نيروى صبر، و كمى قناعت، و سوء خلق، و افراط شهوت، و غلبه عصبيت، و پيروى هوس، و مخالف هدايت، و از خواب غفلت، و اقدام بر تكلف، و گزيدن باطل بر حق، و پافشارى بر گناه، و خرد شمردن معصيت، و بزرگ شمردن طاعت، و تفاخر توانگران، و تحقير نسبت به درويشان، و كوتاهى در حق زيردستان. و ناسپاسى نسبت به كسى كه بر ما حقى داشته باشد. و از آنكه به ستمكارى كمك دهيم. يا ستمزدهاى را خوار گذاريم. يا آنچه را كه حق ما نيست بخواهيم. يا در علم از روى بی اطلاعاتى و بر خلاف عقيده سخنى گوئيم. و پناه مى بريم به تو از آنكه قصد خيانت با كسى داشته باشيم. و از آنكه در اعمالمان خود پسندى كنيم، و آرزوهاى خود را دراز سازيم و پناه مى بريم به تو از بدى باطن، و كوچك شمردن گناه خرد، و از آنكه شيطان بر ما چيره گردد، يا روزگار ما را واژگون بخت سازد، يا سلطان درباره ما ستم كند. و پناه مىبريم به تو از دست آلودن به اسراف، و از نايافتن رزق كفاف و پناه مىبريم به تو از شماتت دشمنان و احتياج به همگنان، و زيستن در سختى، و مرگ بدون آمادگى، و پناه مى بريم به تو از عظيمترين حسرت و بزرگترين مصيبت و بدترين بدبختى، كه حسرت قيامت و مصيبت در دين و دخول به دوزخ است و از بدى عاقبت، و نوميدى از ثواب و نزول عقاب.
خدايا بر محمد و آلش رحمت فرست، و مرا و همه مؤمنين و مؤمنات را از همه اين شرور پناه ده، اى مهربانترين مهربانان.
با توجه به این که روز اول ذی الحجه مصادف است با سالگرد ازدواج حضرت علی علیه السلام و حضرت فاطمه سلام الله علیها احادیثی در باب ازدواج بیان می کنم.
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند : مردان عزب خود را زن دهید زیرا با این کار خداوند اخلاق آن ها را نیکو می گرداند و روزیهایشان را زیاد می کند و بر جوانمردیهای آن ها می افزاید.
فرمودند رسول خدا صلی الله علیه و آله: هر کس به منظور پاک نگه داشتن خود از آنچه خداوند حرام کرده است ازدواج کند بر خداست که او را کمک کند.
شوهر دادن دخترها
امام رضا علیه السلام فرمودند: جبرئیل بر پیامبر صلی الله علیه و آله نازل شد و گفت پروردگارت تو را سلام می رساند و می فرماید : دوشیزگان همچو میوه ی روی درخت هستند میوه چون برسد برای آن دارویی جز چیدن نباشد و گرنه بر اثر آفتاب و باد خراب خواهد شد. دوشیزگان هم وقتی به مرحله زنان برسند آنان را دارویی جز شوهر دادن نباشد و گرنه از گمراهی و فساد ایمن نیستند. پس رسول خدا صلی الله علیه و آله بر منبر رفتند و مردم را جمع کردند و فرمان الهی را بگوش آنان رساندند.
ملاک ازدواج تقوی است
رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: هر که با مال حلال با زنی ازدواج کند اما هدفش از گرفتن او فخر فروشی باشد خداوند عزوجل جز خواری و سر شکستگی او نیفزاید.
هر کس با زنی ازدواج کند به خاطر زیبائیش دلخواه خود را در او نخواهد یافت ( خوشبخت نخواهد شد) هر کس ازدواج کند با زنی به خاطر ثروتش خداوند او را به همان مال و ثروت واگذار خواهد کرد پس بر شما باد ازدواج با زنان متدین. فرمودند: با زنان به خاطر زیبایی ازدواج نکنید زیرا چه بسا زیبایی آنان موجب فتنه گردد و برای مالشان ازدواج نکنید چه بسا باعث طغیان و سرکشی گردد بلکه بر اساس دینداری آن ها با آنان ازدواج کنید.
آداب ماه ذی الحجه
گفتن تهلیلات است که در مفاتیح و کتب دیگر در رابطه با آن در این ماه آمده است که ثواب های زیادی را برایش در کتب آمده است.
حدیث: خداوند وعده فرموده در قبال هر کدام از این تهلیلات یک درجه از یاقوت و مروارید در بهشت به او عطا کند و چه شهرها و آبادیها و قصرها که سخنوران از وصف آن عاجز هستند و نیز هنگامیکه گوینده این تهلیلات از قبر بیرون آید تمام موهای او از نور می درخشد و راه عبور او را روشن می کند و هفتاد هزار فرشته از او استقبال می کنند و گرداگرد او قرار می گیرند و او را به سوی بهشت می برند.
بنابر نقل مرحوم ابن بابویه خود مولا امیرالمومنین علیه السلام که این تهلیلات از ایشان نقل شده است هر روز ده مرتبه آن را ذکر می کردند. البته همه ی این ثواب های وعده داده شده به شرط و شروط است همان شرطی که امام هشتم علیه السلام به همراهی که به ملاقات ایشان آمده بودند فرمودند:
مومن باید دارای سه شرط باشد تا به او مومن گفته شود، 1. ایمان به قلب 2. اقرار به زبان 3. عمل به ارکان.
دوم استحباب روزه ی نه روز اول ذی الحجه که در حدیثی از امام کاظم علیه السلام داریم که هر کس نُه روز را روزه بدارد خداوند روزه دهر (کل عمر) را برای او می نویسد. اگر کسی نتوانست سعی کند روز هشتم را روزه بدارد که امام صادق علیه السلام فرمودند: روزه روز هشتم ذی الحجه کفاره 60 سال گناه است.
تهلیلات حضرت علی علیه السلام در دهه اوّل ماه ذی الحجه
در هر روز این دهه، خواندن این تَهْلیلات را که از امیرالمؤ منین علیه السلام منقول است ثواب بسیار دارد و اگر روزی ده مرتبه بخواند بهتر است:
لا اِلهَ اِلا اللّهُ عَدَدَ الّلَیالی وَالدُّهُورِ لا اِلهَ اِلا اللّهُ عَدَدَ اَمْواجِ الْبُحُورِ لا اِلهَ اِلا اللّهُ و رَحْمَتُهُ خَیْرٌ مِما یَجْمَعُونَ لا اِلهَ اِلا اللّهُ عَدَدَ الشَّوْکِ وَالشَّجَرِ لا اِلهَ اِلا اللّهُ عَدَدَ الشَّعْرِ وَالْوَبَرِ لا اِلهَ اِلا اللّهُ عَدَدَ الْحَجَرِ وَالْمَدَرِ لا اِلهَ اِلا اللّهُ عَدَدَ لَمْحِ الْعُیُونِ لا اِلهَ اِلا اللّهُ فِی الّلَیْلِ اِذا عَسْعَسَ وَالصُّبْحِ اِذا تَنَفَّسَ لا اِلهَاِلا اللّهُ عَدَدَ الرِّیاحِ فِی الْبَراری وَالصُّخُورِ لا اِلهَ اِلا اللّهُ مِنَ الْیَوْمِ اِلی یَوْمِ یُنْفَخُ فِی الصُّورِ.
معبودی جز خدا نیست به شماره شبها و روزگاران معبودی جز خدا نیست به شماره موجهای دریاها معبودی جز خدا نیست و رحمت او بهتر است از آنچه مردم جمع کنند معبودی جز خدا نیست به شماره هر خار و هر درخت معبودی جز خدا نیست به شماره هر مُو و کُرک معبودی جز خدا نیست به شماره هر سنگ و کلوخ معبودی جز خدا نیست به شماره بهم خوردن چشمها معبودی جز خدا نیست در شب چون
تاریک شود و در صبح چون بدمد معبودی نیست جز خدا به شماره بادها در صحراها
و کوهها معبودی جز خدا نیست از امروز تا روز نفخ صور.