بسم الله الرحمن الرحیم

یا فاطمه الزهرا أغیثینی

روز اول ماه مبارک رمضان 28/03/94

 

محورهای سخنرانی

*نداهای مخصوص ماه رمضان

*درک اهمیت اوقات مهم براساس 4 چیز

*اهمیت شب جمعه

*اهمیت زیارت امام حسین علیه‌السلام در شب‌های جمعه

*آداب شب جمعه

*اهمیت صلوات در شب‌های جمعه

«ربِّ اَدخلنی مُدخَلَ صِدقٍ وَ اَخرِجنی مُخرَج صِدقٍ وَاجعل لی مِن لَدُنکَ سلطاناً نَصیراً»[1][1].

این آیه را هر سحر بخوانید.

در این ماه از خداوند می‌خواهیم که روح امیرالمومنین علیه‌السلام را که سلطان نصیر هستند، همسفر و همراه ما قرار دهد. امیدواریم که دعایمان مقبول باشد و این مسیر را قدم به قدم در صف یاران ائمه به اتمام برسانیم. در حالی شروع کنیم که دعای امام زمان همراه ما باشد و شفاعت امام را کسب کرده باشیم. اگر جا داشت و بینندگان نمی‌گفتند ما این کار را برای ریا انجام می‌دهیم، می‌گفتم در سجده بگویید خدایا هزاران بار تکبیر و تهلیل و تحمید و تقدیس به درگاهت عرضه می‌داریم که امسال هم بر سر سفره ماه مبارک دعوت شده‌ایم که این فرصتی است برای پاک‌سازی خودمان و آشتی با خداوند. در یک نگاه کلی و یک حساب سر انگشتی که به اطراف خود کنیم، می‌بینیم که در سال گذشته چند خبر مرگ شنیدیم، آن‌هایی که از دنیا رفتند یعنی سال گذشته که خداوند روزی عمر را می‌نوشت برای آن‌ها یک سال کامل را ننوشت، برای بعضی 300 روز، برای بعضی 256 روز و … و فرشتگان ندا دادند آخرین قرآن سرگرفتن تو است. آن‌ها گمان می‌کردند همچنان فرصت دارند. این جریان مانند جریان حضرت موسی و جناب عزرائیل است که حضرت موسی با جناب عزرائیل قرار گذاشت که قبل از مرگ او را خبر کند. روزی که جناب عزرائیل برای گرفتن جان حضرت موسی آمد، حضرت موسی به او گفت مگر قرار نبود قبل از آمدن مرا خبر کنی؟! جناب عزرائیل عرض کرد: خبرت کردم، مرگ پسر همسایه خبری بود، از دنیا رفتن پسر خاله‌ات خبر دیگر و مرگ اطرافیان اخطاری به تو بود … همه این‌ها خبر بودند، اما تو نشنیدی. من از اول عمر به همه خبر می‌دهم، هر سنگ قبری خبری است، هر مراسم ختم و … همه خبر است. با این نگاه شاکریم که عمر دیگری داریم، در نگاه دیگر شاکر هستیم که سالم هستیم که می‌توانیم روزه بگیریم و شکر دیگر ما برای اینکه همه دور هم جمع هستیم و شکر دیگر برای اینکه هنوز معتقد هستیم و ایمان خود را از دست نداده ایم. شکر دیگر برای اینکه قرار است 30 جز از قرآن را بخوانیم.

نداهای مخصوص ماه رمضان

با آمدن ماه مبارک رمضان نداهای مختلفی از ملکوت به گوش می‌رسد. روزه ‌گیرها دیشب ندای خداوند را شنیدند و سحر به این ندا پاسخ دادند. ماه رمضان چند ندای مخصوص دارد:

الف) ندای خداوند: ندای خداوند آیا به این معنا است که خداوند صدا می‌کند روزه بگیرید؟ خیر، خداوند بحث روزه را در کتب آسمانی مطرح کرده است، ما در قرآن و کتب آسمانی بحث روزه را داریم.

عبد اللَّه بن عبّاس گويد كه از پيامبر صلوات‌الله‌علیه شنيده است كه مى‏فرمود: «همانا بهشت سال به سال به جهت حلول ماه رمضان زينت و آرايش مى‏شود [قدیم‌ترها مادرهایمان برای ماه رمضان خانه تکانی می‌کردند و مستحب است که برای آمدن ماه رمضان در زندگیمان تغییراتی دهیم که این تغییرات باید معلوم باشد]، چون شب اوّل ماه رمضان فرا رسد بادى كه آن را مثيره گويند از زير عرش مى‏وزد كه برگ درختان بهشت را بهم مى‏زند و حلقه درهاى بهشت را مى‏كوبد، پس آوایى از آن‌ها شنيده شود كه هرگز شنوندگان بهتر از آن نشنيده‏اند، حوریان (زنان سياه چشم) بهشتى از جايگاه خود بيرون شوند و بر مكان‌هاى بلند بهشت بايستند و صدا زنند: آيا خواستگارى به سوى خدا آمده که با اعمال صالح خود در این ماه خدا او را همسر كرامت كند؟ [زمان خواستگاری این حوران در ماه رمضان به وسیله اعمال صالح است، وقتی برای خواستگاری به جایی می‌روید دسته گلی تهیه می‌کنید، باید ببنیم چقدر سرمایه با خود به این ماه آورده‌ایم] سپس گويند: اى رضوان (دربان بهشت) امشب چه شبى است؟ او لبّيك گويان به آن‌ها پاسخ دهد سپس گويد: اى حوریان نيك سيرت و نيكو صورت امشب شب اوّل ماه رمضان است كه درهاى بهشت براى روزه‏داران امّت محمّد صلوات‌الله‌علیه گشوده شده است. خدا عزّوجلّ به او فرمايد: اى رضوان درهاى بهشت را بگشا، اى مالك (دربان دوزخ) درهاى دوزخ را بروى روزه‏داران امّت محمّد ببند، اى جبرئيل به زمين فرود رو، و سركشان شياطين را در بند و زنجير كن، سپس همگى را در امواج خروشان بيفكن تا روزه امّت حبيب مرا تباه نسازند.

 خداوند تبارك و تعالى در هر شب از ماه رمضان سه بار ندا می‌دهد و مى‏فرمايد: 1ـ آيا درخواست‏كننده‏اى هست تا خواسته‏اش را بدو ببخشم؟ [ماهی است که رحمت الهی سرریز کرده است پس دعا نکردن بی‌جواب گذاشتن ندای الهی است] مخصوصا در اوقات نماز.

2ـ آيا توبه‏كننده‏اى هست تا توبه‏اش را بپذيرم؟ آيا آمرزش‏طلبى هست تا وى را بيامرزم؟ [اگر از من بپرسید ماه رمضان چه ماهی است می‌گویم رمضان ماه بهانه‌ها است، خداوند بهانه قرار داده است تا ببخشد. این ماه، ماه بهانه برای بنده‌ها است.

 سوال دیگر اینکه این ماه برای خود خداوند چه ماهی است؟

من می‌گویم ماه خوشحالی کردن است. چرا خداوند خوشحال است؟ چون بنده‌ها بازگشت دارند به سمت خداوند. در حدیث قدسی آمده است که: یا داوود تصور کن تاجری تمام مال‌التجاره خود را بار شتر کرده و تنها سفر می‌کند در میان راه خسته می‌شود و شتر را می‌خواباند و خود هم به خواب می‌رود وقتی برمی‌خیزد می‌بیند که شتر رفته است نه آبی دارد و نه آذوقه‌ای، هراسان به سمت شمال، جنوب، شرق و غرب می‌رود اما شتر را نمی‌یابد با ناامیدی می‌گوید به مکان اول برگردم شاید شتر بازگشته باشد، وقتی برمی‌گردد می‌بیند شتر آمده است. این تاجر چقدر خوشحال می‌شود، یا داوود من هم وقتی بنده‌ام به سمت من رو می‌کند و به شیطان پشت می‌کند به‌اندازه آن تاجر خوشحال می‌شوم.

خداوند کائنات را آفرید، همه‌ی هستی برای خداوند است اما مال‌التجاره خداوند بشر است. من و شما وقتی گناه می‌کنیم مثل این است که مال‌التجاره خداوند را شیطان دزدیده است وقتی استغفار می‌کنیم مال‌التجاره برگشته است.

3ـ كيست به دارایى كه تهي‌دست نيست و به وفا کننده‌ای كه ظالم نيست قرض دهد؟ (منظور خود خدا است)».[2][2] هر شب خداوند قرض می‌خواهد، چه عمل ما وام به خداوند است؟ وام چیزی است که می‌دهی و چندی بعد آن را پس می‌گیری. تمام کار خیر ما وام به خداوند است. خیلی حرف است خداوند غنی از من نیازمند وام می‌خواهد! صدقه، انفاق، صله‌رحم، نماز اول وقت، قرآن، کم‌خوابی و … وام به خداوند است.

دومین ندای مخصوص ماه رمضان

ب) ندای ملائکه است. فریاد می‌زنند آی مردم سارعو الی مغفره الله؛ بدوید برای رسیدن به مغفرت الهی. و سابقوا بالخیرات؛ به سوی خیر باید دوید، در مسابقه برنده باش، منتظر درخواست نباش. حضرت را در حال دویدن دیدند که به شدت هم عرق کرده بودند، از امام علت را جویا شدند، فرمودند در مسجد نیازمندی اعلام نیاز کرده است می‌دوم تا زودتر از دیگران به او کمک کنم. از امام حسین علیه‌السلام کمک می‌خواستند حضرت از شخص قول می‌گرفتند که دفعه‌ی بعد هم اگر محتاج بودی اول به من بگو.

ج) ندای رسول‌الله: اِنی دُعیتُ الی ضیافت الله؛ مردم من شما را به ضیافت الهی دعوت می‌کنم. هر چراغی که دیشب روشن بود به جهت سحری خوردن یعنی در را به روی پیامبر باز کرده.

ما از شنیدن اینکه درب را به روی دختر پیامبر باز نمی‌کردند، تعجب می‌کنیم اما بعضی امروز هم این کار را تکرار کردند، هر کس دیشب برای گرفتن روزه برنخواست به این ندا پاسخ نداد و درب را به روی پیامبر صلوات‌الله‌علیه باز نکرد.

د) ندای اموات: اموات هر شب داد می‌زنند جای ما خالی است تا فرصت دارید، آن را غنیمت شمارید.  

درک اهمیت اوقات مهم بر اساس 4 چیز

در بعضی‌اوقات، و بعضی شب‌ها، عبادات مهم هستند. این اهمیت را از کجا بفهمیم؟ از قرآن، پیامبر، ائمه و اولیا الهی. این‌ها چهار چیزی هستند که می‌توانیم اهمیت مطالب را بر اساس آن‌ها درک کنیم. قرآن، پیامبر صلوات الله، اهل‌بیت علیها السلام و در نبود اهل‌بیت علیها السلام علما به ما می‌گویند که چقدر سحرخیزی مهم است.

آیت‌الله میرزا مهدی اصفهانی یکی از علما و مراجع زمان خود بوده است. در اخلاق سرآمد بود و در تهذیب نفس یگانه دوران بود بعد از شاگردی نزد استادش هنگامی که استاد به او اجازه استادی و تدریس علوم را داد، با خود فکری کرد و نزد خود گفت من هیچ چیز نیستم. می‌گوید یک نگاه به خود کردم و دیدم خودم ازخودراضی نیستم درست است که استاد کارنامه قبولی را به من داده است اما باید ببینم که آیا امام زمانم از من راضی است یا نه؟ لذا به مسجد سهله رفتم و متوسل شدم. شب چهارشنبه‌ای بود در آنجا حضرت ولی‌عصر ارواحنا فداه را زیارت می‌کنند و حضرت عنایاتی به ایشان می‌کنند. خودشان می‌گفتند که ذره‌ای در خودم لیاقت آن عنایت‌ها  را نمی‌دیدم، وقت رفتن حضرت عرض کردم یا بن رسول‌الله تا اینجا از من راضی هستید اما آینده معلوم نیست یک ملاک دهید که از شما جدا نشوم. حضرت نگاهی کردند و فرمودند: طلب المعارف من غیر طریقنا اهل البیت مساوی لانکارنا.

طلب معارف (تجسس و تحقیق در معارف) از غیر راه ما اهل‌بیت برابر است با انکار ما. میرزای اصفهانی می‌فرماید: تا آقا این را فرمودند یک نوری در دلم روشن شد.

یادگیری در خانه اهل‌بیت علیها السلام است و اگر به جای دیگری مراجعه کنی آخر کارت به انکار ما ختم می‌شود.

اهمیت شب جمعه

رسول اکرم صلوات‌الله‌علیه فرمودند: حوائج مهم خود را شب‌های جمعه از خداوند بخواهید.

به امام رضا علیه‌السلام عرض کرد برایم دعا کنید، امام فرمودند: صبر کن تا 5 شنبه.

مگر روزهای دیگر دعای امام مستجاب نیست، چه فرقی دارد که امام دستور صبر به او دادند تا پنجشنبه؟

 معنایش این است که نامه‌ی عملت را ملائکه در روز 5شنبه می‌آورند و من می‌خوانم و با دیدن کار خیری برایت دعا می‌کنم. سفارش شب‌های جمعه به دعا کردن به این خاطر است که در طول هفته اگر دعا کنیم، خودمان برای خود دعا کرده‌ایم اما شب‌های جمعه اگر لیاقت داشته باشیم امام زمان عجل الله فرجه برای ما دعا می‌کند.

از رسول خدا صلی‌الله علیه و آله وسلم روایت شده است: هر کس در روز 5شنبه چهار ركعت نماز بجای آورد یعنی در هر دو ركعت یك سلام دهد و به این شكل عمل كند:

ركعت اول: سوره حمد و سوره توحید را 11 مرتبه بخواند

ركعت دوم: سوره حمد و سوره توحید 21 مرتبه

ركعت سوم: سوره حمد و 31 مرتبه سوره توحید

ركعت چهارم: سوره حمد و 41 مرتبه سوره توحید را بخواند و بعد از فارغ شدن از نماز، 51 مرتبه سوره توحید را بخواند و یک مرتبه صلوات بفرستد و پس از آن به سجده رود و در سجده 100 مرتبه بگوید: «یا الله» بعد از آن دعا كند به آنچه می‌خواهد می‌رسد.

پیامبر صلوات‌الله‌علیه فرمودند: کسی که این نماز را بجا آورد و از خداوند بخواهد که کوه‌ها را جابه‌جا کند می‌تواند، یا نزول باران را بخواهد خواهد شد و اینکه حجابی میان او و پروردگار نخواهد بود و اینکه خداوند هر آینه غضب خواهد کرد به کسی که این نماز را به جای آورد و حاجت خود را نخواهد. از این سخن پیامبر به اهمیت این روز پی می‌بریم.

اهمیت زیارت امام حسین علیه‌السلام در شب‌های جمعه

در طول سال شب‌های جمعه، شب زیارت اباعبدالله است و در طول ماه رمضان هر شب و هر روز آن شب زیارت امام حسین علیه‌السلام است. اگر این روزها حرم بودی، هر سه نماز را سعی می‌کردی در حرم بخوانی، پس سحر و ظهر و شب سه بار بگو: صلی‌الله علیک یا اباعبدالله و سه بار هم بگو یا رَبِّ الحُسین بِالحق الحُسین.

امام حسین و ماه رمضان شباهت‌هایی به هم دارند:

ماه رمضان؛ شهرالله است و امام حسین؛ ثارالله.

 در ماه رمضان ملائکه می‌آیند و به بندگان خدا تا مطلع فجر سلام می‌دهند و در گودال قتلگاه ملائکه آمدند و سلام خدا را به امام رساندند.

ماه رمضان؛ تشنگی و گرسنگی دارد. امام حسین علیه‌السلام هم عطش داشتند و هم گرسنه بودند.

ماه رمضان ماه ایثار و انفاق است، امام حسین علیه‌السلام هم مال و هم جان و هم آبرو را در راه خدا ایثار کردند.

ماه رمضان ماه افطاری است و هر کس به اندازه‌ی وسعش افطاری دهد ثواب را می‌برد و اگر به روزه‌داری آبی دهی در این ثواب شریک هستی. امام حسین طفل 6 ماهش را که دو روز بود آبی نخورده بودند وقتی بغل کردند و آبی خواستند دشمن با تیر سه شعبه از او پذیرایی کرد.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: شب جمعه حق و حرمتی بر گردن هرکدام از شما دارد، بر شما است که حق و حرمت آن را رعایت کنید.

فرصتی استثنایی است که نباید آن را هدر دهیم یعنی نباید اندازه هر شب خوابید و سعی کنیم به عبادت خود بیفزاییم. به وسیله ترک گناه و عبادت سعی کنیم به قرب الهی نزدیک شویم.

آداب شب جمعه

1ـ دعا برای دیگران به ذکر نامشان؛ امام حسن مجتبی علیه‌السلام می‌فرمایند: در شب‌های جمعه مادرم یا به قنوت بودند یا به قرائت و یا به رکوع و یا به سجده، می‌شنیدم نام مردم را می‌بردند و برایشان دعا می‌کردند. رسول اکرم صلوات الله فرمودند: وقتی برای غیر دعا می‌کنی از عرش ندا می‌آید هر چه برای او خواستی به تو هم می‌دهند.

امام جعفر صادق علیه‌السلام فرمودند: از عالم غیب ملکی ندا می‌دهد آنچه برای دیگران خواستی به تو هزار برابر آن را می‌دهند

 امام کاظم علیه‌السلام فرمودند: چرا در شب‌های جمعه دعا برای غیر نکنم در حالی که خدا هزار برابر به من می‌دهد هزار برابر را بگذارم و یکی برای خودم دعا کنم در حالی که معلوم نیست آن یکی هم برای خودم قبول شود یا خیر.

2ـ خواندن دعای کمیل: کمیل می‌گوید روزی امام علی علیه‌السلام من را صدا کردند و فرمودند با قلم و وسیله نوشتن نزد من بیا. امام فرمودند کمیل به ما خدمت کردی و برای ما عزیز هستی دوستت داریم، به جبران خدماتت دعایی به تو یاد می‌دهم، آن را حفظ کن و حداقل هفته‌ای یک‌بار آن را بخوان، اگر نتوانستی ماهی یک‌بار و اگر نتوانستی سالی یک‌بار و اگر نتوانستی حتماً یک‌بار در عمرت آن را بخوان تا روزی‌ات زیاد شود و گناهانت آمرزیده شود. کمیل می‌گوید تا 5 شب، نصف‌های شب بین خواب و بیداری امام به من تجلی می‌کردند و دعا را می‌خواندند تا من حفظ کنم بعد از حفظ شدن دیگر حضرت نیامدند.

3ـ دعای گرفتار دل سوخته؛ امام صادق علیه‌السلام فرمودند: کسی هست که دلش را سوزانده باشند و اضطراب داشته و دلشوره داشته باشد، مصیبت دیده و ناراحت باشد و ذهنش نگران مسئله‌ای باشد، حاجتی که نتواند به دیگران بگوید داشته باشد: در آخر شب جمعه وضو بگیرد و مشغول خواندن دعای دل‌سوختگان شود. از امام پرسیدند آن کدام دعا است؟ امام فرمودند: ذکر یونسیه؛ لااله‌الاانت سبحانک انی کنت من الظالمین.  امام عددی ذکر نکردند امام علما حداقل عدد آن را 19 مرتبه می‌گویند.

4ـ در سحرهای شب جمعه دعای فرج را بخوانید.

5ـ در ثلث آخر شب 15 مرتبه تلاوت سوره قدر سپس حاجت از درگاه الهی خواستن.

6ـ در شب‌های جمعه حداقل برای ده نفر از مردگان طلب مغفرت نما.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: هر کس برای دوست و آشنای مرده‌اش دعا کند خداوند بهشت را به این فرد زنده واجب می‌کند. در دعا کردن باید به اهل‌بیت علیها السلام تاسی کرد، دو دعا که از حضرت زهرا سلام‌الله علیها به ما رسیده است:

 اول) این دعا را در سجده نمازهایتان بخوانید، مدتی بعد از نماز در سجده بخوانید تا حفظ که شدید آن را در نماز به صورت صحیح بخوانید: َ أَدْعُوك‏ و أَنَا مُحْتَاجٌ إِلَى رِضْوَانِكَ وَ فَقِيرٌ إِلَى غُفْرَانِك‏؛ خدایا صدایت می‌زنم من محتاجی‌ام که نیاز به رضوان (رضایت یا بهشت) دارم من فقیر و نیازمند آمرزش توام.

دعای دوم) این دعای قنوت حضرت است: سَأَلْتُكَ لِفَقْرٍ وَ حَاجَتٍ وَ ذِلَّتٍ وَ ضِيقَتٍ وَ بُؤْسٍ وَ مَسْكَنَه؛ خدایا از تو چاره‌ای می‌خواهم برای فقرم و کوچکی‌ام و برای تنگی‌ام و لحظات بدخلقی و دلتنگی‌ام و بی‌چیزی‌ام.

اهمیت صلوات در شب‌های جمعه

 از مسائل مهم در شبهی جمعه صلوات است. پیامبر اکرم صلوات‌الله‌علیه فرمودند: امت من راهشان به سوی بهشت است تا زمانی که صلوات بر من را فراموش نکرده باشند و یا تغییری در آن به وجود نیاورده باشند. [مانند سنی ها که صلوات را تغییر داده‌اند و آخر آن را حذف کرده‌اند.] وقتی فراموش کردند و یا تغییر دادند دیگر مسیرشان به سمت بهشت نیست. علامه محمد باقر مجلسی فرمودند: کسی که گرفتار است و حاجت سختی دارد از اول ماه بین ظهر و عصر یعنی بین نماز ظهر و عصر اگر بتواند غسل کند بهتر و اگرنه وضو بگیرد و در روز اول یک مرتبه صلوات بفرستد و بعد یک مرتبه آیه‌الکرسی را بخواند و در روز دوم، دو مرتبه صلوات بفرستد و بعد دو مرتبه آیه‌الکرسی را بخواند و در روز سوم، سه مرتبه صلوات بفرستد و بعد سه مرتبه آیه‌الکرسی را بخواند و …تا روز آخر ماه که باید سی صلوات و سی آیت‌الکرسی بخواند، ضمانت می‌کنم به حاجتش برسد. البته این عمل قیدی بر اینکه در ماه رمضان انجام شود را ندارد.