همانطور که در ماه رمضان قرآن تلاوت میکنیم همواره باید به خاطر داشته باشیم که پیامبر اسلام در ثقلین فرمودند من دو چیز بین شما به جا می گذارم: قرآن و اهل بیتم را؛ و همزمان دو انگشت سبابه در دو دستشان را به هم چسباندند به این معنی که این دو هماندازه و برابر هستند. پس همواره کنار قرآن، به اهل بیت که قرآن ناطق و الگوی دستورات قرآن هستند باید توسل داشته و به شناخت ایشان بپردازیم.
هر شب ماه رمضان نمازی مخصوص دارد. حال اگر موفق به خواندن نماز هر شب نشدید به گفتهی بزرگان نماز اين دو شب را از دست ندهید؛ شب چهاردهم و شب پانزدهم.
نماز شب چهاردهم: شش رکعت که شامل سه نماز دو رکعتی است، به این ترتیب که در هر رکعت بعد از حمد سی مرتبه سوره زلزال خوانده میشود. سوره زلزال اثر تربیتی بسیار بالایی دارد و هر کس این سوره را با دقت بخواند برای هدایتش کافی است.
در اینباره پیامبر اسلام صلي الله عليه و آله به مرد بادیه نشینی که به نزد ایشان آمده بود و اسلام آورد و گفت ای رسول خدا من در صحرا هستم و نمیتوانم همواره نزد شما بیایم و قرآن یاد بگیرم سورهای به من یاد بده که مرا کفایت کند که در بهشت با شما باشم، فرمودند سوره زلزال را یاد بگیر و تلاوت کن، و در مضامین این سوره تامل کن.
نماز شب پانزدهم: دو رکعت است، به این ترتیب که در رکعت اول بعد از حمد صد مرتبه سوره توحید و در رکعت دوم بعد از حمد پنجاه مرتبه سوره توحید.
احادیث میفرمایند که روزه البته سه اثر باید در شما بگذارد:
1- شیطان را از شما دور کرده و از هر نقطه وجودت که شیطان از آن نفوذ کرده آن را براند
2- سبب تقرب به خدا شود و این تقرب باید در زندگی شما دیده شود.
3- موجب جوشیدن حکمت در همه زندگیمان شود. (حکیم کسی است که کار بیهوده نمیکند و در هر کاری از عقلش استفاده میکند.)
در ادامه حدیث قدسی که از روزهای قبل شروع شده: ای احمد! کاش شیرینی گرسنگی و خاموشی و خلوت با من را بچشی. پیامبر خدا پرسید: خدایا نتیجهی گرسنگی چیست؟ خداوند فرمود: حکمت و حفظ قلب و نزدیکی به من.
امام صادق عليه السلام فرمودند همانطور که جسم شما نیاز به غذا دارد، روح شما هم به غذا نیاز دارد. گرسنگی بهترین غذای روح شما و لذیذترین برای قلب شماست. رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند گرسنگی خورشت مومن است و غذای روح و خوراک قلب اوست. همچنین در جای دیگری فرمودند همانا شیطان در وجود بنیآدم در جریان است (مانند خون)، با تحمل گرسنگی و روزهداری جلوی ورود شیطان را به رگ و پی خود ببندید.
از عارفی پرسیدند روزه چیست؟ گفت روزه علی عليه السلام است، نماز رسول الله صلي الله عليه و آله و افطار خود خداست. کسی که در دلش ولایت علی عليه السلام جا گرفت دیگر محبت دنیا جا نمیگیرد و به خصال ایشان نزدیک میشود. نماز یعنی ذکر که شامل دعا، قرائت، امر به معروف و نهی از منکر و … است، مانند رسول الله صلي الله عليه و آله . و افطار به حیات دل است و زندگی دادن کار خداست و موقع افطار قلب به دست خدا حیات دوباره پیدا میکند.
به نظر میرسد خدا برای اینکه انسان را پاک کند، گرسنگی را پرهیزی از آلوده شدن روحش و دور ماندن از شیطان قرار داده است. پس روزه پرهیز است و همانطور که قبلا گفته شد قرآن دوا است. روزهمان را با قرآن همراه کنیم.
اولین مرحله قرآن قرائت آن است و هر کسی که قرآن را بخواند شاید به ظاهر متوجه نشود اما در واقع هیچ کس نیست که زبان قرآن را نفهمد و قرآن برایش آشنا نباشد. زیرا ما و قرآن از یکجا آمدهایم. قرآن کتاب تشریع است و انسان کتاب تکوین. انسان و قرآن هر دو از جانب خدا نازل شدهاند و به همین دلیل با قرآن آشنا هستیم و با خواندن آن آرامش میگیریم. حال چیزی که مهم است این است که قرآن را درست بخوانیم. زیرا اشخاصی مثل ابنملجم هم قرآن میخواندند که نتیجه قرآن خواندنش فرق شکافتهی علی عليه السلام شد! امثال او قرآن را فقط با زبان میخوانند اما محبان اهل بیت قرآن را با سه موضع میخوانند:
1- لسانا: یعنی با زبان و اثر قرائت قرآن محب اهل بیت این است که زبانش لطیف میشود و از غیبت و دروغگویی و … باز میماند.
2- صفتا: یعنی محب اهل بیت با قرائت قرآن اخلاقش را نقش میدهد و میزان میکند. (اخلاق پیامبر همان قرآن است).
3- ذاتا: محب اهل بیت قرآن را ذاتا میخواند. معنای اول این یعنی درونش با قرآن انس میگیرد. معنای دوم این یعنی در درونش چشمی باز میشود که صاحب کلام یعنی خدا را میبیند. امام در اینباره فرمودند خدا را هیججایی جز در کلامش نمیتوانی ببینی. قرآن محل تجلی خداست ولی اکثر مردم نمیبینند. مثلا تجلی مهربانی خدا در “بسم الله الرحمن الرحیم” است، به طوری که اگر محتضر بگوید خدا سختی جان دادن را از او دور میکند. اگر کسی در قبر بگوید خدا خاک قبر را برایش بهشت میکند. اگر روز قیامت بگوید صورتش مانند ماه شب چهاردهم روشن میشود. اگر بر پل صراط بگوید خدا به آتش جهنم میفرماید فروکش شو تا او رد شود و اگر بر اثر گناهان تا در جهنم رود و آنجا بگوید خدایا من در دنیا همواره “بسم الله الرحمن الرحیم” میگفتم خدا او را برمیگرداند.
از امام کاظم عليه السلام پرسیدند کدام آیه در کتاب خدا از همه بزرگتر است؟ فرمودند: بسم الله الرحمن الرحیم.
امام علی عليه السلام از قول رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: اولین باری که “بسم الله الرحمن الرحیم” بر آدم نازل شد خداوند به او فرمود: ای آدم! تا زمانی که فرزندانت این آیه را تلاوت میکنند من آنها را نابود نمیکنم.
قیصر روم برای حضرت علی عليه السلام نامه نوشت و گفت سردرد بسیار بدی داردم. حضرت برای او کلاهی فرستاد، او کلاه را گذاشت و خوب شد. روزی کلاه را باز کرد و دید در آن نوشته شده “بسم الله الرحمن الرحیم”، قیصر گفت درد من با این آیه دوا شد پس لازم است که مسلمان شوم.
هر وقت قرآن را خواندی حتی به اندازه یک آیه، بعد از آن این دعا را بخوان:
” اللهم ارحمنی و جعله اماما و نورا و هدی و رحمه اللهم ذکرنی منه ما نسیت و علمنی منه جهل و رزقنی تلاوته آناء الیل و النهار”
تلاوت قرآن در روز موجب رزق و روزی و همچنین موجب مراقبه در مقابل خدا است. تلاوت قرآن در شب معنویت است و موجب آمرزش و رحمت است. در خواص سوره یس آمده که کسی که روزیاش تنگ است این سوره را در روز بخواند و کسی که از احوال آخرتش میترسد این سوره را در شب تلاوت کند.
قرآن خوان ها چند دسته اند:
1- کسی که قرآن میخواند اما به دنیا وابستهاست و قرآن نتوانسته بین او و دنیا فاصله بیاندازد. این قرآن خوان مورد غضب خداست و با یهود و نصرانی یک جا جمع میشود.
2- کسی که قرآن میخواند اما با آن خودنمایی میکند و دنیا را به وسیلهی آن طلب میکند. این آدم روز قیامت در حالی وارد میشود که صورتش گوشت ندارد و قرآن را به پشت او میزنند و او را به سمت جهنم میبرند.
3- کسی که قرآن میخواند اما اصلا قصد و تمایل عمل به آن ندارد. او کور وارد محشر شده و به او گفته میشود تو احکام خدا را در قرآن ندیدی.
4- کسی که قرآن را برای خدا و برای فراگرفتن معارف دین میخواند ثواب جمیع ملائکه و انبیاء و مرسلین را به او میدهند.
5- کسی که قرآن را برای خدا میخواند و علمش را یاد گرفته، احکام را عمل میکند و به دیگران هم میآموزد. او در روز قیامت ثوابش برترین ثوابهاست و منزلتش بالاترین منزلتها.
کنار قرآن که شفابخش است، حسین عليه السلام و هر آنچه که به او مربوط است نیز شفابخش است. یکی از دلایل شفابخشی ایشان مظلومیت اوست. مظلوم کیست؟ کسی که از کسانی ستم میکشد که بسیار به آنها لطف کرده است. امام حسین عليه السلام حق آب به گردن کوفیان داشت. زمانی که امام حسین عليه السلام سن کمی داشتند کوفیان نزد امام علی عليه السلام آمدند و گفتند ما از بیآبی در حال جان دادن هستیم دعا کن باران بر ما ببارد. امام علی عليه السلام فرمودند حسین جان برای آنها دعا کن. امام حسین عليه السلام دعا کردند و آنها رفتند. سپس نامه دادند که به دعای حسین باران خوبی میآید، روزی برای حسین جبران میکنیم! همچنین در جنگ صفین زمانی که شامیان آب را به روی کوفیان بستند، امام حسین جنگیدند و آب را برای کوفیان باز کردند. اما کوفیان بسیار بد جبران کردند در کربلا…!
و باز هم از مظلومیت امام حسین عليه السلام است این مسئله که در زمانی که ایشان در آخرین حج خود بودند و زمان حکومت عمر بود اتفاق افتاد: در هنگام طواف زنی دستش را برای لمس حجرالاسود دراز کرد و مردی زیبایی دست زن را دید و دستش را روی دست زن گذاشت و دستها به هم چسبید. عمر حکم کرد که دستها را قطع کنید. به سراغ امام حسین عليه السلام رفتند و نظر ایشان را هم پرسیدند اما امام عبایشان را روی دستها انداخته، دعایی خواندند و دستها جدا شدند و امام فرمودند بروید که آزادید و خدا شما را بخشید. زن رفت اما مرد گفت از پیش تو کجا روم یا حسین. او ماند و هنگام رفتن به کربلا شتری آورد و ساربان شد. او تمام مسیر چشمش به انگشتر حسین بود و در شب شام غریبان برای بردن آن انگشتر دست امام را برید!
حضرت زینب زبان حالی در شام غریبان دارد:
جهان پر انقلاب و من غریب و این دشت پر وحشت
ببین از این مصیبت سجاد در تب و تاب است امشب
سرت مهمان خولی و تنت با ساربان همدم
مرا با هر دو اندر دل هزاران مطلب است امشب
صبا از من به زهرا گو بیا شام غریبان است
ببین گریان دیدهی دشمن به حال زینب است امشب