در جلسات گذشته گفتیم که اگر بخواهیم به ائمه (س) نزدیک شویم باید برنامهریزی داشته باشیم که انسان بیبرنامه موفقیتی ندارد . قرآن میفرماید که : ” ربّ ارجعونی لَعَلِّی أَعْمَلُ صالِحاً ” همه هنگام مرگ میگویند خدایا من را حتی مدت کوتاهی به دنیا برگردان تا بروم و اعمالم را درست کنم .
زیرا این انسان برای کوچ کردن از دنیا برنامه ای نداشته است . خداوند چند جا در قرآن میفرماید که به انسان جداب تند می دهم یکی همین جا است که خداوند میفرماید دهانت را ببند که فرصت داشتی و از آنها استفاده نکردی .
پس باید برنامه ای برای خودمان بریزیم به این صورت که :
1) قسمتی از روز را برای دعا بگذارید نه فقط برای گرفتن حاجات بلکه برای رسیدن به معارف خداشناسی و خودشناسی . دعای مکارم و یستشیر و خمس عشر و مجیر و جوشن کبیرو … برای حاجت خواستن نیست بلکه برای آشنا شدن با اسماء و صفات خداوند و معارف دین و خودشناسی و خداشناسی است .
امام صادق (ع) فرمودند : همانا دعا قضا و بلا را برمیگرداند و آن را از هم میپاشد همانطوری که رشته نخ ازهمپاشیده میشود اگرچه محکم تابیدهشده باشد .
با دعا میتوان قضاهایی که ثبت و محکم شده را برگرداند .
علی (ع) فرمودند : مردم ! همانا محبوبترین کارها نزد خداوند ، دعا کردن است ( یعنی همان معرفت به خداوند ) وبرترین عبادتها عفاف هست .
عفت در زبان و چشم و پوشش و دست و قدم و …
حکایتی است که گفت در بازار بصره میرفتم دیدم آهنگری آهن را در کوره میکند و آهن گداخته را با دستش بیرون میآورد و شکل میدهد و دستش نمیسوزد. بسیار تعجب کردم و ایستادم تا کارش که تمام شد سؤال کردم آتش تورانمیسوزاند ؟ گفت خیر سالهاست که آتش دنیا مرا نمیسوزاند و یقین دارم که آتش جهنم هم مرا نمیسوزاند . گفتم که مگر تو انسان نیستی ؟ گفت هستم . حکایتی دارد و آن اینکه من مرد ثروتمندی بودم و سالی در بصره قحطی آمد و همه مردم گرسنه و بیچاره شدند . روزی زنی آمد نزد من و گفت که ای مرد تو ثروتمند هستی و من یتیم دارم و بچههایم گرسنه هستند به من کمکی کن . گفتم در عوض چه میدهی به من ؟ گفت چیزی ندارم که بدهم در همین موقع باد زد و حجاب اش کنار رفت دیدم زیبا و جوان هست . گفتم زیباییات را یکشب خرج من کن . او سرش را پایین انداخت و رفت . پس از چند روز دوباره آمد و گفت بچههایم از گرسنگی تلف میشوند کمکی به من کن به خاطر خدا. من گفتم همانکه گفتم . باز او رفت و بعد از مدتی برای بار سوم آمد و گفت قبول میکنم چارهای ندارم بچههایم قادر به حرکت کردن نیستند ولی جایی برویم که کسی نباشد . من همه خانوادهام را بیرون فرستادم و او را آوردم . تا آمدم حجاب او را کنار بگذارم دیدم مثل بید میلرزد . گفتم چرا میلرزی ؟ گفت من به تو گفتم که جایی برویم که کسی نباشد . گفتم همه را بیرون فرستادهام . گفت خدا دارد ما را میبیند مگر او کس نیست ، از خدا حیا نمیکنی ؟ من عقب کشیدم و گفتم تو خواهر من ، بچههایت را هم تأمین میکنم به تو هم نگاهی نمیاندازم . دستش را بالا آورد و گفت من دختر پیغمبرم ،خدایا به مادرم زهرا ، این مردی را که نگذاشت عفت من لک بردارد آتش دنیا و آخرت را به او حرام کن ، به خدا از آن روز آتش مرا نمیسوزاند .
علی (ع) فرمودند : آنهایی که در غرقاب بلاها گرفتار هستند نیازشان به دعا به درگاه خدا بیشتر از آدمهای راحت نیست ( فکر نکن که تو الآن مشکل نداری نیاز به دعا نداری ) زیرا امتحان و بلای خدا یکدفعه میرسد . ( سالم هم به دعا نیاز دارد زیرا در معرض خطر است ).
یک اثر دیگر دعا این است رفع نحوست میکند : گاهی انسان به هر چه دست میزند گرفتار میشود ، یا حال هیچ کار حتی قرآن خواندن و … را هم ندارد و یا گاهی با یک خریدن ماشین یا خانه ؛ تمام گرفتاریها به او هجوم میآورند؛ که این را نحوست میگویند ؛ با دعا این نحوستها برطرف میشود .
مرحوم آیه الله شفتی از مراجع تقلید بود فردی نزد او آمد و گفت شما خانه ندارید و من خانهای دارم و بابت سهم امام آن را میخواهم به شما بدهم . آقا پذیرفتند . دوستان ایشان گفتند آقا چرا این خانه را قبول کردید این خانه نحس است و هیچکس نمیخرد و این فرد میخواسته سر شما و امام زمان را کلاه بگذارد و بابت سهم امام بدهد . این خانه جن دارد و شب تا صبح سروصدا دارد و سنگ میاندازند و اذیت میکنند همه فرار کردهاند از این خانه . آقا لبخندی زدند و فرمودند نحوست این خانه را با دعاهای شبانه در دل شب ، برطرف میکنیم . خانه را با دعاهای شب اش چنان نورانی کردند که مردم برای تبرک ، نوبت میگرفتند که فرزندانشان را در آن خانه عقد کنند .
از زمره دعاهایی که امام زمان (عج) سفارش کردهاند که روزانه بخوانیم ، دعای ” الهی عَظُمَ البَلا … ” است که بعد از هر نماز روزی پنج وعده بخوانید .
امام زمان (عج) فرمودند : شیعیان من در زمان آخر الزمان با این دعا برای من دعا کنند که فرج خودشان هم در این دعا است .
برای مرض وسواس و اضطراب ، آن را بخوانید وبنویسید و بر گردن خود بیندازید حتی کسانی که مریض هستند یا می خواهد به اتاق عمل بروند یا کسانی که شب خواب ندارند و … بنویسند و بر گردن خود بیاویزند .
در جلسه دیروز هم گفتیم که دعاهایی را که با ” رَبّ ” شروع میشود را بسیاربخوانید.
پیامبر(ص) عادت داشتند که اگر کسی چند روز به منبر نمی آمدند فردی را به سراغش می فرستادند تا از او خبر گیرند ، فردی دو روز بود که نمی آمد پیامبر(ص) سراغ او را گرفتند و گفتند او مریض است . ایشان به دیدن او رفتند و دیدند بسیار مریض است و چیزی به مردن او نمانده ، پیامبر(ص) سؤال کردند کجای بدنت درد میکند ؟ گفت همه جا کمرو دل و پا و سر دست و … تا حتی دانه دانه موهای سرم درد میکند، پیامبر(ص) فرمودند این درد طبیعی نیست ! تو چه کار کردی ؟ گفت کاری نکردم فقط چند روز پیش که نزد شما نماز می خواندم شما در نماز سوره ” القارعة ” را تلاوت کردید و من از عذاب های سخت در این سوره ترسیدم و به خانه که آمدم گفتم خدایا کار مرا به آخرت نیانداز و مرا همین جا پاکم کن ، هر چه عذاب است به من در دنیا بده اما در آخرت مرا عذاب نکن . تا این را گفتم گویی کوه اُحد را بر شانه مورچه ای بگذارند ، من آن گونه شدم . پیامبر(ص) فرمودند بسیار بد دعا کردی ! گفت پس چه باید دعا می کردم ؟ بگویم عذابم برای قیامت باشد ؟ پیامبر(ص) فرمودند باید می گفتی :
” رَبَنا آتِنا فِی الدنیا حَسَنة وَ فِی الآخرة حَسَنة وَ قِنا عَذابَ النّار ” خدایا منِ گنه کار نه طاقت رنج دنیا دارم و نه در آخرت ، پس مرا ببخش .
2) قستی از روز را برای اُنس با قرآن بگذاریم . چرا ؟ زیرا حتی کلمات و اِعراب و صدای قرآن وسیله ای هستند برای جلای دل . کسی که روزانه قرآن می خواند قلب اش زنگار نمی گیرد .
علی (ع) فرمودند : همانا ذکر ، جلا دهنده دل است ( قرآن ، اولین ذکر است زیرا در قرآن خداوند میفرماید که ذکر را برشما نازل کردم و خودم حافظ آن هستم . و قرآن تماما ذکر خداست . ) همانا گوش دل را شنوا میکند بعد از اینکه کر شده باشد ( اثر وضعی گناه این است که گوش دل را برای شنیدن حق سنگین میکند و یا اینکه می شنود اما نمی فهمد . که در قرآن هم انتقاد میکند که : می نشینند و گوش میکنند حرف تو را ای پیامبر ، اما وقتی بیرون میروند به یکدیگر میگویند ما که نفهمیدیم چه می گفت ! ) و بوسیله ذکر ( یعنی تلاوت قرآن ) پرده های دل کنار می رود و دل بینا میشود و بوسیله ذکر ، دل نا آرام و سرکش ، رام و آرام میشود ( نفس اماره به نفس لوامه تبدیل میشود ) .
پیامبر(ص) فرمودند : قلب ها زنگار می گیرد مثل آهنی که زنگ میزند ، زنگ قلب هایتان را با دو چیز پاک کنید یاد مرگ و قرائت قرآن .
امروز روز دوشنبه هست و مجلس ما هم متعلق هست به فاطمه (س) ، ایشان برای هر روز دعایی دارند در دعای روز دوشنبه ایشان داریم که :
” اَللّهُمَّ إِنّي أَسْئَلُكَ قُوَةً في عِبادَتِكَ، وَ تَبَصُّرَاً في كِتابِكَ، وَ فَهْمَاً فِي حُكْمِكَ، اَللّهُمَّ صَلِّ عَلي مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ لاتَجْعَلِ الْقُرآنَ بِنا ماحِلاً، والصِّراطَ زائِلاً وَ مُحَمَّداً صَلّي اللهُ عَليْهِ وَ آلِهِ عَنّا مُوَلِّيَاً “
خدایا قوت و توانی برای عبادت خودت به من بده ، و بصیرتی نسبت به کتاب ات به من بده ، فهمی نسبت به احکام دین ات به من بده ، خدایا برمحمد و آل او دورود فرست و قرآن را دشمن من قرارمده و روز قیامت مرا از کسانی قرار مده که به صراط که رسیدم زائل شوم و در جهنم فرو روم ، وخدایا پیامبرو اهلبیت اش را رو گردان از من قرار مده .
برای جلای دل تاکید به سوره توحید کردهاند .
پیامبر(ص) فرمودند : اگر یک بار سوره توحید را بخوانی خداوند به تو برکت میدهد و اگر دوبار بخوانی به تو و خانواده ات برکت میدهد و اگر سه بار بخوانی به تو و خانواده و همسایه ات برکت میدهد دوازده بار بخوانی دوازده قصر به تو میدهد در بهشت واگر صد بار بخوانی بیست و پنج سال گناهانت را به جز حق الناس می بخشد و اگرچهارصد بار بخوانی مقام چهارصد شهید به تو میدهد و اگر هزار بار در یک روز بخوانی نمیمیری تا جایت را دربهشت ببینی .
و فرمود : سوره توحید را بخوان تا قلب ات را جلا دهی و آفات زندگی ات را دور کنی از خودت و هر کس درد چشمی دارد معالجه کند خود را به این سوره .
3) زمانی برای توسل . در توسل وسیله میخواهیم که خداوند هم فرموده با وسیله بیا . حتی ائمه (س) هم در توسل از اسم یکدیگر بهره میگرفتند .
ابن مسعود میگوید خدمت پیامبر(ص) رسیدم و عرض کردم : حق با کیست ؟ فرمود :در اتاق است . در اتاق را باز کردم دیدم علی (ع) در اتاق است و درسجده ، و میگوید :
” اللهم بِحَقِّ مُحمدٍ عَبدِکَ اِغفِر لِلخاطئینَ شیعَتی ” خدایا تو را بهحق پیامبر(ص) ، بندهات ، گنهکاران از شیعیانِ مرا ببخش .
آمدم بیرون که به پیامبر(ص) بگویم ، دیدم که ایشان هم نماز میخوانند و در سجدهاند و میگویند :
” االلهم بِحَقِّ علیٍ عَبدِکَ اِغفِر لِلخاطِعینَ مِن اُمَّتی ” خدایا تو را بهحق بندهات علی ، گنهکاران امت مرا ببخش.
از راههای توسل نشستن در مجالس مناقب اهلبیت (س) است .
راوی نقل میکند که رفتم خدمت هَماّم از یاران علی (ع) ، گفتم درباره شیعیان علی (ع) چه میدانی ؟ گفت : شیعیان علی (ع) کسانی هستند که خداوند در قرآن صفات نیکویشان را تعریف کرده است ، اهل تقوی ، محسنین ، توابین ، اَبرار ، قائمین ؛ راکعین ، ساجدین و…و هر نیکی که خدا در قرآن یادکرده ، همه شیعیان علی (ع) هستند ایشان حزب خدایند ، یاوران دین خدایند ، خدا شیعیان علی (ع) را مخصوص برای بندگی خودش و برای دفاع از دین خودش اختیار و خلق کرده است و خدا بهشت را برای شیعیان علی (ع) آفریده است ، خداوند آنها را در فردوس جا میدهد در خیمههای از دُرّ و اتاقهایی از لولو ، میآشامند از شراب خالصی که ظرفهایش با مُشک به اسم هر کس مهرشده و آن شرابها سرازیر میشوند از چشمههای بهشتی که خدا به فاطمه زهرا (س) بخشیده ، شراب خارج میشود از زیر پایههای قُبّه فاطمه (س) ، شرابی به سردی کافور و به طعم زنجبیل و بوی مُشک .قصر فاطمه (س) چهارپایه دارد یکپایه از مروارید سفید که چشمهای از آن سرازیر است به سمت پایین بهشت به نام سلسبیل ، پایه دوم از دُرّ زرد که چشمهای از آن سرازیر است به سمت پایین بهشت به نام طهور ، پایهای از زمرد سبز که از زیر آن آب میجهد مثل فواره آمیخته عسل و شیر، اما یک چشمه دیگر که بهطرف بالا جریان دارد و پایین نمیآید اسم اش تسنیم است که در نظر گرفتهشده برای خاصان از شیعیان و محبان فاطمه (س) . ( کسانی که در زندگیشان جز رضای فاطمه (س) هیچ انگیزهای ندارند کسانی امثال فِضّه که بیست سال آخر زندگیاش را جز با قرآن زندگی نکرد و حرفی نزد جز با آیات قرآن ) .
علامت این شیعیان خاص این است که سه چیز نسبت به هم دارند و سه چیز نسبت به اهلبیت (س) :
1) آنچه در ته دلشان برای خودشان و عزیزانشان میخواهند برای همه مردم هم همین را میخواهند. نشانهاش فقط این است که در خلوت نیمهشب که کسی نمیبیند بین خود و خدایشان برای دیگران دعای خیر میکنند .
امام کاظم (ع) فرمودند : کسی که برای برادر مؤمن خودش دعا کند بهاندازه تمام مؤمنین ، خداوند ملک خلق میکند تا برای او دعا کنند .
فرمود : هیچ مؤمنی نیست که دعا کند و در خلوت برای مؤمنین دیگر ، مگر این خدا به عدد مؤمنینی که از زمان آدم (ع) تا قیامت آفریده برای او حسنه بنویسند .
و روز قیامت عدهای را با صورت به جهنم میبرند عدهای نگاه میکنند و میگویند خدایا او را شفاعت میکنیم زیرا که در دنیا برای ما دعا کرده است .
2) کسی که قلباً آنچه را که نمیخواهد برای عزیزترین کس اش ، برای دیگران هم آن را نمیخواهد .
رسول (ص) نمازشان را خواندند و دواندوان رفتند درِ مسجد را گرفتند که کسی بیرون نرود و با صدای بلند فرمودند : آی مردمی که با زبان ایمان آورده اید و با دل ایمان نیاورده اید ، هر کس در زندگی مؤمنی بگردد و عیبی پیدا کند و آن را افشا کند که آبرویش را ببرد ، خدا می گردد که عیب او را پیدا کند و آبرویش را می برد اگرچه در اتاق دربسته خودش آن عیب را کرده باشد .
امام ششم (ع) فرمودند از قول پیامبر (ص) : که هر کس نقلقولی کند و آبروی کسی را ببرد و شخصت کسی را از چشم مردم بیندازد آن لحظه که حرف از دهان او خارج میشود خدا او را از سرپرستی خودش خارج میکند و در سرپرستی شیطان قرار میدهد .
3) آنقدر صمیمیت با مردم داشته باشد که مردم نزد او درد دل کند و نترسند که تشتشان به زمین افتد ، و از غم مردم غمگین و از شادیشان شاد شود .
و سه چیز درباره اهلبیت (س) است که بحث جلسه بعد است .