این چند روز آخر صفر ما با چند اسم خداوند سروکار داریم، اسم رئوف خداوند که متجلی در وجود امام رضا(ع) است و اسم رحمان خداوند که متجلی در وجود حضرت رسول اکرم(ص) است و اسم کریم خداوند که متجلی در وجود امام حسن(ع) است.
ما اکنون با اسم رئوف خداوند آغاز میکنیم. در قرآن کریم در سورهی آلعمران آیهی 30 خداوند میفرماید: و الله رئوف بالعباد.( همانا خداوند نسبت به بندگانش رئوف است ). اسم رئوف خداوند همراه با مشتقاتش 11 بار در قرآن آمده است. این رأفت خداوند چند جا متجلی در بندگان میشود:
1)موجب قبولی توبهی گنهکاران میشود.
2) وقتی رأفت خداوند شامل حال ائمهی اطهار(س) میشود، به آنها مقام عصمت عطا میکند که نهتنها گناه نمیکنند بلکه میل به گناه را در آنها از بین میبرد.
3) وقتی رأفت خداوند شامل حال دوستان خدا میشود، به فضل و عنایت دستشان را میگیرد که اگر در زندگی قدمشان بلغزد یکقدم دیگرشان توفیق ثواب به آنها میدهد و نمیگذارد دوستانش با همه وجود به راه خطا و گناه بروند.
4) وقتی رأفت خداوند شامل حال بندگان متقی میشود، گناه اش را افشا نمیکند و آبرویش را نمیبرد و پرده بر گناه آنها میکشد.
وقتی خداوند در دنیا گناهی از ما را پنهان کرد در دنیا پیامبر(ص) فرمودند: در قیامت هم آبروی او را نمیبرد و نامهی عمل او را آشکارا نمایان نمیکند.
حال تمام این رأفت خداوند در وجود امام رضا(ع) جلوهگر است.
نماز زیارت و نماز حاجت امام رضا(ع)
در ارتباط با نماز زیارت امام رضا(ع)، در رکعت اول نماز زیارت حمد و توحید و یس و در رکعت دوم حمد و قدر و الرحمن واردشده است و بزرگان گفتهاند: این نماز را حتماً بالای سر مطهر امام(ع) بخوانید و همچنین دو رکعت نماز حاجت بالای سر مطهر امام(ع) بخوانید و پس از سلام نماز به سجده رفته و هرچه از خدا میخواهید، بخواهید که امام جواد(ع) فرمودهاند: سر از سجده برنداشته، پدرم امام رضا(ع) حاجت شمارا داده است انشا الله.
حال چرا تأکید به خواندن نماز در بالای سر مطهر شده است، برای اینکه به سند معتبر صحیح آنجائی که امام رضا(ع) اکنون دفن هستند، وقتی امام از مدینه به خراسان آمدند آن قسمت بالای سر مسجدی بنا کردند بنام مسجد الرضا که اکثر شبها امام(ع) نماز شبشان و دعا و تهجدشان را در آن مسجد انجام میدادند.
اگر میخواهید که ذکر یا رئوف را بگیرید معمولاً ختم آن را تنها نمیگیرند بلکه بهصورت “یا رئوف و یا رحیم” 544 مرتبه آن را میگویند که باعث نورانیت و مهربانی و از بین رفتن خشونت دل میشود و آن خدای رحیم دستتو را در دست امام رضا(ع) میگذارد.
اما اسم دیگری که این روزها با آن سروکار داریم، اسم رحمان خداوند است که متجلی در وجود پیامبرِ رحمه للعالمین است. اسم رحمان و رحیم خداوند معنای محبت و مهربانی و عفو و بخشش میدهد. اسم رحمان خداوند سه امتیاز دارد که یکی تام و یکی عام و دیگری کامل است. رحمت خداوند ازاینجهت که حاجات تمام نیازمندان را بی کم و کاستی ادا میکند، رحمت تام است و تمام هستی و موجودات و جماد و نبات را در برمیگیرد.
حضرت یوسف(ع) وقتی در زندان تعبیر خواب کرد و به یکی از آنها گفت تو آزاد میشوی نزد عزیز مصر برو و من را شفاعت کن که مَلَکی بال زد و گفت یوسف چه میبینی؟ او گفت: اقیانوس بیکران.
ملک بالی زد و اقیانوس شکافت. گفت: چه میبینی؟ گفت : تختهسنگی میبینم. ملک دوباره بالی زد و گفت: چه میبینی؟ گفت: کرم ناتوان ریزی میبینم که علف سبزی را میخورد. ملک گفت: خدا میگوید من که در قعر اقیانوس روی تختهسنگ از حال کرم ناتوان بیخبر نیستم، چگونه از حال دل تو خبر نداشته باشم، به کس دیگری پناه بردی و کمک خواستی؟
و رحمت خداوند عام است ازآنجهت که در دنیا و آخرت به مستحق و غیر مستحق رحمت خداوند میرسد و خداوند میفرماید هر که را دندان دهم نان دهم اینجا رحمت من عام است همه را آفریدم به همه روزی میدهم چه او مرا بندگی کند و چه بندگی نکند .
و رحمت خداوند کامل است ازاینجهت که ما از جهت و سودی به یکدیگر ترحم و دلسوزی میکنیم اما رحمت خداوند از روی دلسوزی و شفقت نیست بلکه از روی عنایت و تفضل است و میخواهد خودش را در دل تو ، و تو را در دل خودش جا دهد اینجا تفضل و عنایت و درجه است .
حال سمبل این رحمت رسول اکرم (ص) هستند و این رحمت تجلی کرده در :
1) صلوات بر پیامبر که یکی از وسایل اکید آمرزش گناهان ما صلوات است .
رسول اکرم (ص) فرمودند : هرکدام از شما سه صلوات در روز و سه صلوات در شب از روی علاقه و محبت به من فرستید خداوند گناهان آن روز و شب شمارا میبخشد و میآمرزد .
امام صادق (ع) فرمودند : هرگاه بنده ، گناهی کرده و فراموش کرده است و یا اگر یادش هم بیاید نمیتواند آن را جبران کند در این صورت روزی صد مرتبه صلوات و صد مرتبه ذکر استغفار و صد مرتبه سوره توحید بخواند که تمام پرونده تاریک گذشته او را پاک میگرداند .
پیامبر اکرم (ص) فرمودند : هرگاه گناه بدی کردی و از عذاب خداوند ترسیدی و یا هرگاه مشکل سختی داشتی ، وضو بگیر و سه مرتبه بگو :
” اللهم صَلِ علی محمدٍ وَ آلِ محمدٍ بِعَدَدِ کَلِماتِک وَ اَلطافِک وَ بارک علی محمدٍ وَ آلِ محمدٍ وَ سَلَّم علی مَحمدٍ وآلِ محمدٍ بِعَدَدِ کُلِ ذَرهِ مِأَتِ اَلفَ اَلفَ مَرَّه”
سپس صد مرتبه بگو ” یا قَدیمَ الاِحسان اَحسِّن اِلَینا بِاِحسانِکَ القَدیم”
2) یکی دیگر از دامنههای وسیع رحمت خداوند که پیامبر (ص) آوردهاند نماز است .
آمد نزد امام صادق (ع) و عرض کرد : حورالعین بهشتی که خداوند در قران وعدهاش را داده است جنسشان دنیایی است یا آخرتی ؟ حضرت فرمودند چه فرقی برای تو دارد سؤالهای بامعنی و مفید بپرس . گفت مثلاً چه بپرسم ؟ امام (ع) فرمودند از من بپرس که جدم رسولالله آخرین کلامشان چه بود ؟ سپس امام (ع) فرمودند جدم رسولالله در آخرین لحظات عمر مبارکشان هوش و به هوش میشدند( البته پیامبر بیهوشی نداشتند بلکه ساعتها به ملکوت میرفتند و برمیگشتند ) وقتی چشمشان را باز میکردند میفرمودند مردم نماز، و مردم مراقب زیردستانتان باشید . سپس امام(ع) فرمودند که رسول اکرم در آن احوال سفارش میکردند مردم را به نمازخواندن و به زیردست، و میفرمودند بپرهیزید از اینکه نمازتان را سبک شمارید .
حال سبک شمردن نماز یعنی چه ؟ باز خود رسول اکرم (ص) فرمودند که اینطور نباشید که در جوانی بیمیل به نماز باشید و پیری حریص به نماز باشید این سبک شمردن نماز است .
سپس پیامبر (ص) فرمودند : مردم بدترین دزدها دزد نماز است و چه بد است آدم از نمازش دزدی کند ، مردم موقع ایستادن به نماز معتدل و آرام باشید و وقت رکوع خم شوید و جاگیر در رکوع شوید و سپس ذکر رکوع گویید و وقت بلند شدن کاملاً صاف شوید و آرام بگیرید و وقت سجده کردن در زمین کاملاً جاگیر شوید و سپس ذکر سجده بگویید و وقتی سر از سجده برداشتید بهدرستی بنشینید و صبر کنید تا بدنتان آرام بگیرد و بعد جزء دیگر نماز را بهجا آورید وگرنه شما دزد نمازتان محسوب میشوید ؛ نمازتان را خواندهاید اما از آن دزدیدهاید .
امیرالمؤمنین (ع) فرمودند : لحظات آخر رسول اکرم (ص) سرشان روی آرنج من بود ایشان عرق سرد کردند و نفس مبارکشان به شماره افتاد و صدا از انتهای گلویشان درمیآمد من سرم را نزدیک بردم و صدای ضعیف ایشان را شنیدم که میفرمودند مردم نماز ، مردم زکات ، مردم زیردستانتان را فراموش نکنید . امیرالمؤمنین میفرماید من گریه کردم و آهسته گفتم یا رسولالله میشود نمازی به من یاد دهید که من آن را خوانده و یادگاری از شما داشته باشم ، پیامبر آرام دهان مبارکشان را باز فرمودند و گفتند بین نماز مغرب و عشا دو رکعت نماز قربه الی الله بخوان در رکعت اول یک حمدو سیزده بار سوره ” زلزله ” و در رکعت دوم یک حمد و پنج بار سوره “توحید ” .
سپس حضرت فرمودند یا علی هر کس ماهی یکبار این نماز را بخواند خداوند نام او را در زمره متقین مینویسد و هر کس سالی یکبار بخواند خداوند نام او را در زمره محسنین مینویسد و اما اگر کسی هر جمعه این نماز را بخواند خداوند نام او را در زمره مصلحین مینویسد . و اگر کسی هر شب بخواند خداوند او را در بهشت با من همسایه میگرداند . یا علی جز خداوند هیچکس ثواب این نماز را نمیداند . سپس پیامبر جان به جانآفرین تسلیم کردند .
و اما آیا تجلی اسم رحمان در رسول اکرم (ص) عدد دارد ؟ بله
امام صادق (ع) فرمودند : مردم مبادا روزی صد مرتبه ذکر ” یا رحمان ” یادتان رود که دوای دلهای قسی است .
در روزهای گذشته بحث ما بحث نماز بود و اینکه در طبقات آسمان ملائکه نمازهای ما را بررسی میکنند . در آسمان پنجم است که نماز ما بررسی کی شود ازنظر ترحم و مهربانی و قسی نبودن قلب صاحب نماز . ترحم ازنظر رسول اکرم (ص) یعنی اینکه صاحب این نماز برای گنهکاران دلسوزی دارد که برای آنها دعا کند و یا راهنمایی و هدایت کند آنها را ؟
خداوند فرمودند : موسی دو کارکن :
1) اینکه بندگان مرا عاشق من کن اینگونه که نعتهای مرا به آنها یادآوری کن که آنها نعمتهای مرا فراموش کنند مرا هم فراموش میکنند .
2) موسی مبادا گمراه ضالی را از در خانه من دور کنی ، گمراه ضال کسی است که نه پیامبرش را دیده و نه امامش را ، اینها را به در خانه من بیاور که گمراه نشوند .
حدیث داریم که کسی که گنهکاری را میبیند و او را سرزنش میکند خداوند عبادت او را نمیپذیرد.
و داریم که اگر پس از نماز سجده کنی و هفت مرتبه بگویی ” یا رحمان ” ندا میآید که ” بله ، من ارحمالراحمین هستم حاجتت را بخواه ” .